Ventilatie in de badkamer: wat de regels vragen

Veertien liter lucht per seconde is ruim 50 kubieke meter per uur. Milieu Centraal adviseert voor een badkamerventilator ook een capaciteit van minimaal 50 m³ per uur; dat komt dus overeen. Let op: de capaciteit op de doos is vaak gemeten zonder weerstand. Met een lang kanaal, bochten en een rooster aan de gevel blijft er minder over. Een ventilator die op papier precies 50 m³ per uur haalt, doet dat na montage meestal niet.

Bij een renovatie kijken we daarom naar de lengte en de bochten van het kanaal, niet alleen naar de capaciteit op de doos. Is het kanaal lang of heeft het veel bochten, dan kiezen we een ventilator met meer reserve of een ruimer kanaal. Bij een centraal mechanisch systeem regelen we de afvoer uit de badkamer via het ventiel in het plafond; dat ventiel moet dan wel op de juiste stand staan en niet dichtgedraaid zijn.

Een ventilator kan alleen lucht wegzuigen als er ook lucht binnen kan komen. In een badkamer komt die lucht meestal vanuit de gang, onder de deur door. Milieu Centraal adviseert een spleet van ongeveer 2 centimeter onder de badkamerdeur of een ventilatierooster in de deur. Leg er geen matje tegen, en let op dat een nieuwe vloer of drempel de spleet niet dichtmaakt.

Dat laatste gebeurt vaak bij een renovatie: de nieuwe tegelvloer ligt hoger dan de oude, de deur wordt ingekort tot hij net vrij loopt, en de spleet is weg. Wij nemen de deur daarom mee in het plan. Houd de badkamerdeur tijdens het douchen dicht, zodat het vocht niet naar de rest van het huis trekt maar via de afzuiging naar buiten gaat.

Volgens Milieu Centraal hebben huizen van vóór 1975 meestal natuurlijke ventilatie: verse lucht door roosters en klepramen, afvoer via roosters, open ramen of een luchtschacht. Er zitten geen afzuigventielen in het plafond. In de regio rond Ridderkerk en Rotterdam staan veel van zulke woningen. Een badkamer in zo'n huis heeft vaak alleen een raam of een kleine ventilator.

Een raam open tijdens het douchen werkt volgens Milieu Centraal vaak niet goed en kan schimmelproblemen zelfs erger maken. Beter is een badkamerventilator die naar buiten afvoert via gevel of dak. Is er al een afvoerpunt maar geen ventilator, dan kan er vaak een worden aangesloten. Kan het echt niet, zet het raam dan bij en na het douchen open, en laat het volgens Milieu Centraal nog 15 tot 30 minuten openstaan.

Ook bij een renovatie geldt het rechtens verkregen niveau: de ventilatie mag er na de verbouwing niet op achteruitgaan, en nooit onder het niveau voor bestaande bouw zakken. Voor een badruimte is dat dezelfde 14 dm³/s (artikel 3.67 en 5.5). Wij zien de renovatie liever als het moment om de afzuiging op orde te brengen, omdat plafond en wanden dan toch open liggen.

Waar vochtige lucht een koud oppervlak raakt, slaat hij neer. In een badkamer zijn dat de buitenmuur, het plafond onder een koude zolder, het kozijn en de onderkant van een raam. Daar begint schimmel meestal. Ventilatie haalt het vocht weg, maar een koud oppervlak blijft een aandachtspunt. Milieu Centraal wijst erop dat warme lucht van binnen beter is dan koude lucht van buiten: het is comfortabeler en er is minder kans op condens.

Bij een renovatie kijken we daarom ook naar die koude plekken. Een buitenmuur kan aan de binnenkant worden voorzien van een voorzetwand met isolatie voordat er getegeld wordt, en een plafond onder een onverwarmde zolder kan worden geïsoleerd. Dat is niet altijd nodig, maar in een oudere woning met terugkerende schimmel in dezelfde hoek is het vaak de echte oplossing.