Waarom formaat zoveel uitmaakt
Een kleine tegel volgt kleine oneffenheden in de wand. Een grote tegel doet dat niet: hij ligt op de hoogste punten en de holle plekken eronder blijven hol. Dat geeft tegels die niet in één vlak liggen (je ziet het als schaduw bij strijklicht), tegels die hol klinken en in het ergste geval tegels die scheuren of loslaten.
Mosa schrijft in zijn verwerkingsadvies dat de wand of vloer voor een strak resultaat zeer vlak moet zijn, en verwijst voor de toleranties naar de uitvoeringsrichtlijn URL 35-101 en naar DIN 18202. Zelfs dan is bij tegels in verspringend verband enige oneffenheid niet uit te sluiten door de toleranties in ondergrond én tegel. Mosa adviseert daarom een lichtbron op minimaal 50 centimeter van de wand, zodat strijklicht kleine hoogteverschillen niet uitvergroot. Dat is iets om bij de plek van spots en spiegelverlichting rekening mee te houden.
Wat de ondergrond moet zijn
Volgens Mosa moet de ondergrond vormstabiel, druk- en trekvast, duurzaam droog en vrij van vuil, scheidingsmiddelen en scheuren zijn. Per type ondergrond betekent dat:
| Ondergrond | Aandachtspunt | In de natte zone |
|---|---|---|
| Beton of zandcement | Restvocht onder de waarde van de lijmfabrikant; vlakheid controleren | Afdichtingssysteem erop |
| Gipsplaat of gipsblokken | Gevoelig voor vocht; alleen met voorstrijk en een systeem dat de fabrikant toelaat | Altijd afdichten; bij voorkeur een cementgebonden bouwplaat |
| Cementgebonden of hardschuim bouwplaat | Stijf en vlak, geschikt voor grote tegels | Naden en aansluitingen afdichten volgens het systeem |
| Oude tegels | Alleen als ze vast zitten en vlak liggen; hechtbrug nodig | Oude voegen zijn geen afdichting; afdichtingssysteem erop |
| Houten vloer | Doorbuiging is het grootste risico; stijfheid eerst beoordelen | Stijve tussenlaag en afdichting |
Lijm: C, D en R, 1 en 2, S1 en S2
Tegellijm is ingedeeld volgens de Europese norm EN 12004. Kind Bouwchemie legt de codes uit. De letter staat voor het soort lijm: C voor cementgebonden, D voor dispersielijm (pasta) en R voor reactieharslijm. Het cijfer is de kwaliteit: 1 is basis, 2 is verbeterd. Daarna kunnen extra eigenschappen volgen: F voor snel uithardend, T voor thixotroop (de tegel zakt minder uit), E voor een verlengde open tijd. S1 en S2 gaan over vervormbaarheid: S1 staat voor een doorbuiging van minstens 2,5 millimeter, S2 voor minstens 5 millimeter.
Mosa schrijft voor zijn vloertegels uitsluitend poederlijm type C2 voor, en bij vloerverwarming of zware belasting een C2-lijm met verhoogde hechtsterkte van 1 N/mm². Voor geglazuurde wandtegels volstaat volgens Mosa een pastalijm D1 of poederlijm C1 of hoger. Voor grote wandtegels en voor alles op een ondergrond die kan werken, kiezen wij bij voorkeur een vervormbare C2-lijm, bijvoorbeeld C2TE S1.
Hoeveel lijmcontact is genoeg
Een tegel moet vol in de lijm liggen. Mosa noemt per toepassing het minimale contactvlak.
| Toepassing | Minimaal lijmcontact | Methode |
|---|---|---|
| Wandtegels | 65 procent | Volgens de lijmfabrikant |
| Vloertegels | 80 procent, en nergens minder dan 50 procent | Volgens de lijmfabrikant |
| Tegels vanaf 60 x 60 cm | 95 procent bij minstens 95 procent van de tegels, de rest minstens 80 procent | Halvemaankam van 10 of 15 mm plus lijm op de achterkant van de tegel (buttering-floating) |
Bron: Mosa, Algemeen verwerkingsadvies. Andere fabrikanten kunnen afwijkende eisen hebben; die van de gekozen tegel en lijm gaan voor.
Gerectificeerd, voegbreedte en verband
Grote tegels zijn meestal gerectificeerd: de zijkanten zijn na het bakken geslepen, zodat alle tegels precies even groot zijn. Bij Mosa zijn alle vloertegels vanaf 45 bij 45 centimeter gerectificeerd en te leggen met een voeg van 3 millimeter, of minimaal 2 millimeter als je niet modulair werkt. Een smalle voeg oogt rustig, maar vraagt een zeer vlakke ondergrond: een hoogteverschil tussen twee tegels valt bij een smalle voeg meer op.
In de badkamer gebruik je een voegmiddel met verlaagde waterabsorptie. Mosa noemt voor sanitaire ruimtes type CG2WA volgens EN 13888. Dat is geen afdichting, wel een voeg die minder water opneemt en makkelijker schoon blijft.
Het verband doet ook mee. Geen tegel is volmaakt vlak: binnen de toleranties kan een lange tegel, zoals 30 bij 60 of 60 bij 120, een kleine welving hebben. Leg je ze halfsteens, dan komt het midden van de ene tegel naast het einde van de andere en valt dat verschil het meest op. Mosa schrijft ook dat bij verspringend verband enige oneffenheid niet uit te sluiten is. Een kleinere verspringing of een stapelverband maakt dat rustiger. Volg de verwerkingsinstructie van de gekozen tegelserie.
Grote tegels en afschot
Op de douchevloer moet de tegel het afschot volgen. Bij een goot langs de wand is dat één vlak in één richting, en dan kan een grote tegel prima. Bij een putje in het midden heb je vier afschotvlakken die in de diagonalen samenkomen; een grote tegel moet dan diagonaal worden ingezaagd, of je kiest kleinere tegels die de vlakken makkelijk volgen. Kleine tegels en mozaïek geven meer voeg en dus meer wateropname, zoals BouwTotaal voorrekent: een afdichting eronder is dan geen luxe.
Checklist voor grote tegels
- Is de ondergrond vlak genoeg? Controleer met een lange rei, niet met het oog.
- Is het restvocht gemeten en lager dan de lijmfabrikant opgeeft?
- Is de lijm C2, en bij vloerverwarming met verhoogde hechtsterkte?
- Wordt er bij tegels vanaf 60 x 60 cm dubbelzijdig gelijmd?
- Past het verband bij de vlakheid van de tegel?
- Is de verlichting zo gepland dat strijklicht de wand niet uitvergroot?
- Volgt het tegelformaat het afschot van de douche?
Wat je in een offerte moet kunnen terugvinden
- Tegelformaat en serie, en of de tegels gerectificeerd zijn
- Hoe de ondergrond wordt voorbereid: egaliseren, nieuwe plaat of voorzetwand
- Lijmtype volgens EN 12004, bijvoorbeeld C2TE S1
- De verlijmmethode bij grote tegels (dubbelzijdig lijmen)
- Voegbreedte en voegtype, bij voorkeur CG2WA
- Het verband, en wat er gebeurt met snijverlies bij grote formaten
Veelgestelde vragen
Kun je grote tegels op een oude tegelwand zetten?
Soms, als de oude tegels vast zitten en de wand vlak is. Er is een hechtbrug nodig en in de natte zone alsnog een afdichting. Vaak is verwijderen en een nieuwe, vlakke ondergrond maken betrouwbaarder.
Welke tegellijm voor een badkamer?
Voor vloertegels een cementgebonden lijm type C2, bij vloerverwarming met verhoogde hechtsterkte. Voor grote wandtegels een vervormbare C2-lijm, bijvoorbeeld C2TE S1. Volg altijd het advies van de tegel- en lijmfabrikant.
Wat betekent gerectificeerd?
De zijkanten van de tegel zijn na het bakken recht geslepen, zodat alle tegels precies even groot zijn. Daardoor kun je met een smalle voeg werken.
Zijn grote tegels geschikt voor een inloopdouche?
Ja, vooral met een douchegoot langs de wand, omdat het afschot dan in één richting loopt. Bij een putje in het midden moeten grote tegels diagonaal worden ingezaagd.
Bronnen
- Algemeen verwerkingsadvies wand- en vloertegels, Koninklijke Mosa. Geraadpleegd op 23 september 2026.
- Wat staat er allemaal op uw zak tegellijm? (EN 12004-classificatie), Kind Bouwchemie. Geraadpleegd op 23 september 2026.
- Waterdichtheid inloopdouches vraagt kennis, BouwTotaal. Geraadpleegd op 23 september 2026.
- Waterdicht maken van natte ruimten, BouwTotaal. Geraadpleegd op 23 september 2026.